In de jaren ’90, toen Metifix zijn eerste metingen uitvoerde, was het al mogelijk om luchtdicht te bouwen. Het gebeurde al, maar vandaag is de luchtdichtheid over de hele lijn, in veel meer gebouwen, erop vooruitgegaan. Als studiebureau hoort Metifix wel eens de vraag waarom meten dan nog zo hard nodig is. “De voorbije decennia hebben we vastgesteld dat het meten van de luchtdichtheid net de factor is die voor aanzienlijke verbeteringen kan zorgen”, zegt Patrick Brants. “Meten is weten, daar is voor elk bouw- of renovatieproject winst te nemen.”

Werken aan het concept

De meeste lekken die na het meten en opvolgen van de problemen nog resteren in een gebouw zijn toe te schrijven aan het concept. Denk aan liften, schachten, stooklokalen of het type deuren, elementen die deel uitmaken van het uitgewerkte concept. Het zijn elementen die uiteindelijk zeer bepalend blijken te zijn voor de luchtdichtheid. Een aannemer die de luchtdichtheid wil verbeteren door aan deze conceptuele elementen te schaven, doet er goed aan om ze tijdens de bouw te bespreken.

“Bij Metifix merken we dat we het meest kunnen bijdragen tot een luchtdicht project als we vroeg in het traject betrokken worden”, zegt Patrick Brants. “Wij stappen op zo’n moment mee als een compagnon de route die gerichte adviezen kan geven. Wil je een optimale luchtdichtheid, dan is het zeer zinvol om vooraf een gebouw kort te overlopen qua luchtdichtheid. Van daaruit kan je bijvoorbeeld zeer concrete ingrepen doen en met techniekers overleggen hoe ze hun taken het best invullen.”

Tussentijdse metingen

Geldt het principe ‘vroeg begonnen is half gewonnen’ voor elk type gebouw? “Passiefbouw is een specifiek voorbeeld”, zegt Patrick Brants. “Hier is een tussentijdse rondgang en tussentijdse meting zeer sterk aan te bevelen. Voor luchtdichtheden met een v50 onder de 3 m³/h/m² volstaat meestal een tussentijdse rondgang.”

The post Meten is weten, ook al worden onze gebouwen almaar luchtdichter appeared first on Metifix - Measure to treasure.

Kleine ruimtes hebben specifieke uitdagingen. Je merkt bijvoorbeeld dat er heel veel leidingen door de wanden gaan. De resultaten van zo’n kleine ruimte zijn niet altijd uitmuntend, maar toch zijn ze heel belangrijk.

Risico’s uitsluiten

Het kan nuttig zijn om over de luchtdichtheidsresultaten te beschikken om bijvoorbeeld in gevoelige ruimtes naderhand discussies te vermijden over het besmettingsrisico of over de mogelijke opslag van virussen.

“Bij Metifix zetten we voor het meten van bijvoorbeeld operatiekantoren of laboratoria kleinere ventilatoren in”, vertelt Patrick Brants. “In dit type ruimtes zou je een v50 van 3 m³/h/m² moeten nastreven, maar dit is vaak moeilijk te behalen omwille van het feit dat er zeer veel datakabels naar het lokaal gaan.”

The post Kan je kleine ruimtes op luchtdichtheid meten? appeared first on Metifix - Measure to treasure.

“Metifix deed ooit de test met twee naast elkaar gebouwde appartementsgebouwen”, vertelt Patrick Brants. “In het eerste blok deden we een meting per traphal, in het tweede blok voerden we die uit per appartement. De resultaten spraken boekdelen.” Metifix rapporteerde voor de eerste meting, per traphal, een v50 tussen 3 en 4 m³/h/m². De meting per appartement viel een pak hoger uit, met een v50 tussen 6 en 20 m³/h/m². Tot vijfmaal minder luchtdicht dus dan wanneer je het geheel meet.

Sneller en goedkoper

Toch is het meer representatieve resultaat van een meting als geheel niet de enige reden om voor die aanpak te kiezen. “Het is altijd aan te bevelen om over het geheel te meten”, zegt Patrick Brants. “Het is bovendien goedkoper en gaat veel sneller.”

Waar zitten de lekken?

Als geheel gemeten haalde het appartementsgebouw uit de test van Metifix overigens een heel goede luchtdichtheid (v50 = 2,67). “De lekken kwamen hoofdzakelijk via de liftschacht en technische leidingen naar de schachten”, zegt Patrick Brants. “Je zag ook dat de afregeling voor opengaande delen in schuiframen en in opengaande ramen nog voor verbetering vatbaar was. We merken dat een betere afregeling absoluut noodzakelijk is voor een optimaal wooncomfort.”

The post Flat per flat meten of een appartementsgebouw als geheel zien? appeared first on Metifix - Measure to treasure.

V50 en v50

Voor we uitleggen hoe je een v50-waarde kan interpreteren, leggen we eerst even uit waar V50 en v50 voor staan. Een blowerdoortest meet het verlies via luchtlekken en het resultaat van de meting toont het gemiddelde van twee lekdebieten: het lekdebiet bij onderdruk en het lekdebiet bij overdruk. Dat gemiddelde noemen we de V50 en drukken we uit in m³/h.

Zo’n V50 maakt het echter nog niet mogelijk om verschillende soorten gebouwen onderling te vergelijken. Om dat te doen rekenen we het resultaat om naar het gemeten lekdebiet per m² verliesoppervlakte. De verliesoppervlakte is de optelsom van de oppervlakte van muren, vloeren, ramen en daken. De bekomen waarde noemen we de v50. In de praktijk deel je de V50 door de verliesoppervlakte van de gebouwschil of in formule omgezet: m³/h/m².

Wat is een goede v50?

Om houvast te bieden bij het interpreteren van de resultaten van een luchtdichtheidsmeting kunnen we terecht bij de Air Tightness Testing Trade Association (ATTMA). Dat is een Britse federatie van studiebureaus gespecialiseerd in luchtdichtheidsmetingen. De ATTMA stelde een lijst op met vereisten waaraan gebouwen moeten voldoen. In die lijst specifiëren het de norm per type gebouw: kantoren, scholen, ziekenhuizen, musea, enzovoort. Voor een school adviseert de ATTMA bijvoorbeeld een v50 tussen 3 m³/h/m² en 9 m³/h/m².

Hoe scoort ons land?

“Kijken we naar die lijst, dan merk je dat Metifix voor luchtdichtheidsmetingen in België op dezelfde resultaten uitkomt”, zegt Patrick Brants. “Dat betekent eigenlijk dat we beter scoren, want in België meten we luchtdichtheid op een strengere manier.” De ATTMA gaat uit van een meting van het verwarmde geventileerde volume, wat logisch is aangezien je energieverbruik zich daar situeert. De deur naar een niet verwarmde ruimte wordt gesloten. De deur naar een schacht bijvoorbeeld is normaal gezien dicht en de ATTMA wil weten hoe een gebouw zich in de gebruiksfase gedraagt.

“In België vraagt de regelgeving ons om het geïsoleerde volume te meten en dan zet je al die deuren open”, legt Patrick Brants uit. “Ondanks dat verschil halen we hier dezelfde resultaten, waardoor je mag concluderen dat onze gebouwen luchtdichter zijn. Kijk je bijvoorbeeld naar scholen dan gaat de ATTMA uit van een v50 tussen 3 en 9 m³/h/m², terwijl onze metingen tussen 3 en 5 uitkomen. Idem voor kantoren: de ATTMA voorziet in een score tussen 2 en 5 m³/h/m², wij tussen 1 en 2.”

Wat zegt het lastenboek?

Bij het uitvoeren van een luchtdichtheidsmeting is de gevraagde v50 in het lastenboek vaak het vertrekpunt. “Voor een datacenter vroeg het lastenboek een v50 van 8 m³/h/m²”, vertelt Patrick Brants. “Uit een tussentijds meting bleek dat het gebouw dat zou halen. Als studiebureau signaleren we dan dat ATTMA voor dit type gebouwen eerder uitgaat van 3 tot 5 m³/h/m². Zo geef je een duidelijk signaal: volgens het lastenboek is dit gebouw in orde, maar een echt goede score ligt nog een stuk lager.”

The post Hoe interpreteer je de resultaten van een luchtdichtheidsmeting? appeared first on Metifix - Measure to treasure.

Elastische pur

Deze pur heeft een gesloten celstructuur. Je kan de pur op een natte ondergrond aanbrengen, waarna hij de uitzetting van het materiaal mee zal volgen. De pur is vaak fijn te doseren en vangt bijvoorbeeld een groot deel van de voegbewegingen op. Verder kan je met de pur koudebruggen bij venstermontage oplossen en verbeter je naast de luchtdichtheid ook de thermische en akoestische isolatie.

Als werfleider kan je deze ingreep zeer makkelijk opvolgen dankzij de herkenbare blauwe kleur. Alternatieven als slabben bezorgen de pleisteraar soms de nodige kopzorgen. Een elastische pur zorgt minder voor problemen en zal dan ook intact zijn op het moment van de luchtdichtheidsmeting.

Elastische spray

Een tweede oplossing die voor de luchtdichtheid het etiket van wondermiddel verdient, is de elastische spray. Dit zijn polymeren die je spuit en die vervolgens een plastic folie vormen. De spray kan maar enkele milimeters overbruggen en kan je niet toepassen bij grotere openingen. Bij grotere oppervlaktes is het zinvoller om te bepleisteren, waardoor je voor dezelfde prijs al meteen een afwerking heeft. Voor moeilijk bereikbare plaatsen is elastische spray echter  de ideale oplossing.

Vroeg begonnen is half gewonnen

De elastische pur en spray kunnen bijzonder efficiënt zijn voor de luchtdichtheid, maar kunnen uiteraard niet meer van pas komen na afwerking van een gebouw. “Het zijn ingrepen die we graag adviseren als we in een vroege fase van een project kunnen langskomen”, zegt Patrick Brants. “Eens de afwerking is geplaatst, is het vaak te laat om het lek nog via deze weg op te lossen.”

The post Wondermiddelen voor luchtdichtheid appeared first on Metifix - Measure to treasure.

1. Schachten

Zeer vaak zijn luchtlekken te situeren in de schachten die zich in een gebouw bevinden. Denk bijvoorbeeld aan technische kokers met verticaal lopende leidingen erin. Hun impact op het resultaat van de luchtdichtheidsmeting varieert naar gelang het type gebouw. Bij een hoogbouw van 100 meter wegen de twee of drie grote schachten minder door in de totale luchtdichtheid dan bij uitgestrekte gebouwen met twintig of dertig schachten.

Vaak is het een uitdaging om de eisen qua ventilatie, brandveiligheid en luchtdichtheid van deze schachten te verzoenen. Ingrepen met een horizontale compartimentering of een brandwerende doorboring van de schacht kunnen bijvoorbeeld bij middelhoogbouw soelaas bieden.

2. Liften

Liftschachten zijn een tweede plaats waar luchtlekken frequent voorkomen. Ook hier zal het zaak zijn om een evenwicht te vinden tussen de vereisten op vlak van ventilatie en luchtdichtheid. De opening van de permanente verluchting kan je sluiten door de installatie van gekeurde gemotoriseerde kleppen. In de kelder is dat minder evident. Daar kan het lonen om extra aandacht te besteden aan de luchtdichtheid van de branddeuren en doorboringen van technieken. Bij veel kelderverdiepen wordt de impact van de gemotoriseerde klep dan ook kleiner.

3. Technische lokalen

De architect bepaalt of een technisch lokaal al dan niet deel zal uitmaken van het volume. Een stooklokaal met een gasbrander moet altijd een onder- en een bovenverluchting bevatten. Zeker bij grote gebouwen, die al snel openingen van een vierkante meter hiervoor voorzien, kan het nuttig zijn om hier vooraf over te communiceren. Samen met de BCCA kan je bekijken of een afwijking mogelijk is.

4. Technische leidingen naar buiten en naar de (kruip)kelder

Met luchtdichtheid loopt het vaak fout bij technische leidingen naar kelders. Die kan je brandwerend afdichten, maar vaak is dat nog niet gebeurd op het moment van de blowerdoortest. De oplossing is dan ook eenvoudig: zorg voor een tijdige afdichting.

5. Aansluiting op bestaande gebouwen

Een aansluiting van een nieuw gebouw op een bestaand gebeurt vaak via brandwerende deuren. Zorg er echter voor dat deze deuren ook luchtdicht zijn. Over deze aansluiting bestaat ook een belangrijke misvatting: in Nederland is het toegelaten om de (warme) zone achter deze deur uit te sluiten, maar in België is dat niet het geval.

In de ruwbouwfase is het belangrijk om de uitzettingsvoegen tussen bestaande en nieuwe delen te voorzien van luchtdichtheidsfolie of epdm om lekken te voorkomen. Het is een element dat vaak wordt vergeten, terwijl de voegen na de afwerking niet meer bereikbaar zijn.

6. Deuren, verhuisramen en luiken

Als onze top 5 is opgelost, dan vormen deuren, verhuisramen en luiken (bijvoorbeeld gesloten kelderluiken) de laatste resterende lekken. Het is uiteraard belangrijk deze te sluiten bij een luchtdichtheidsmeting, maar dat is niet het enige aandachtspunt. Bij metingen van passiefgebouwen bijvoorbeeld is het belangrijk om ervoor te zorgen dat deuren en verhuisramen vooraf goed worden afgeregeld.

The post De zes meest voorkomende luchtlekken appeared first on Metifix - Measure to treasure.

Het aantal toestellen dat nodig is voor de luchtdichtheidsmeting bepaalt altijd de kostprijs. “Per opgesteld toestel mag je bij ons rekenen op een prijs van 300 euro”, zegt Patrick Brants. “Doen wij bijvoorbeeld een meting met acht toestellen in een groot gebouw, dan zit in die 2.400 euro al heel wat inbegrepen: de uren voor het opstellen van de rapporten, de investering in de conformiteit van de toestellen en de prijs van de software. Per meting storten wij als studiebureau een vaste prijs door aan onze leverancier voor het gebruik van de software. Dat heeft te maken met het verdienmodel achter deze meettoestellen, waarvan er wereldwijd per jaar slechts een duizendtal worden verkocht.”

Schat de voorbereiding juist in

Verder speelt ook de aard van het gebouw een rol. Een appartement met honderd seniorenflats vergt een intensievere voorbereiding dan een sporthal met twee of drie zalen en enkele kleedkamers. “In een studentenhome kost het veel meer tijd om te controleren of bijvoorbeeld alle ramen en roosters zijn gesloten. Het is echter zaak om daar transparant over te communiceren. Onze offerte vermeldt het aantal uren dat we daarvoor nodig hebben en als opdrachtgever kan je die kost perfect inschatten.”

Zet het juiste vermogen in

Het studiebureau dat de luchtdichtheidsmeting uitvoert, zal in functie van het type gebouw een geschikt toestel inschakelen. Dat betekent dat je als opdrachtgever er goed aan doet om offertes te vergelijken op basis van het ingezette vermogen. Kijk je enkel naar het aantal toestellen, dan bestaat de kans dat je appelen met peren vergelijkt. “Wij maken er bij grote metingen een punt van om te werken met toestellen die over voldoende vermogen beschikken”, zegt Patrick Brants. “Je moet er minder van opstellen en het gebouw is sneller startklaar. Zie het als auto’s die een caravan een berg optrekken. De auto met het meeste vermogen zal het snelst boven zijn.”

The post Een luchtdichtheidsmeting, wat kost dat? appeared first on Metifix - Measure to treasure.

“Er is geen enkele reden om te wachten tot het einde van de werken om een luchtdichtheidsmeting te bestellen”, opent Patrick Brants als we hem vragen naar de ideale timing om je studiebureau aan te spreken. “Wie vroeg bestelt, kan ons als studiebureau ook vroeg betrekken om uit te zoeken wat in een specifiek gebouw de aandachtspunten zijn.”

Vermijd extra kosten na de bouw of renovatie

Om budgettaire redenen hoef je de bestelling van een luchtdichtheidsmeting zeker niet uit te stellen. De kost van een luchtdichtheidsmeting is laag ten opzichte van de totaalprijs van een project. Bovendien creëer je bij een vroege bestelling meteen een terugverdieneffect. Door vroeg in te zoomen op de aandachtspunten, vermijd je bijkomende kosten na de meting om de luchtdichtheid bij te sturen.

Advies in functie van de materialen

Het preventief advies hangt nauw samen met de gekozen materialen. “Met houtskeletbouw of met een canhouse systeem kan je perfect luchtdicht bouwen”, geeft Patrick Brants een voorbeeld. “Maak je echter fouten, bijvoorbeeld met de wachtfolies bij houtskelet of de voegen bij canhouse, dan zijn die haast niet meer recht te zetten. Bij sandwichplaten is het dan weer belangrijk om de hoeken met het juiste materiaal op te spuiten. Bij steeldeck heb je eveneens fouten die makkelijk te vermijden zijn. Het systeem vergt veel aandacht voor het verlijmen van de dakranden. Vroeg advies over het vastlijmen betekent een kleine meerkost qua materiaal, maar zorgt wel voor een gebouw dat aan de eisen voldoet.”

Vroeg communiceren

Op tijd communiceren over de ambities is met andere woorden de gouden raad bij luchtdichtheidsmetingen. “Wij willen voor onze klanten vermijden dat ze komen vast te zitten na de meting”, stelt Patrick Brants. Hij haalt zijn ervaring aan met een schoolgebouw dat vertrok van zeer strenge eisen bij de renovatie. Metifix stelde in een vroeg stadium een rapport op dat leidde tot een open gesprek met architect, bouwheer en aannemer. “Daarna had iedereen een realistische kijk op de gestelde ambities. In die fase kan dat nog. En verderop kunnen we met tussentijdse metingen ook bijkomende info geven. Komen we pas na de renovatie ter plaatse, dan is dat een gemiste kans”, besluit Patrick Brants.

The post Wanneer voer je een luchtdichtheidsmeting uit? appeared first on Metifix - Measure to treasure.

Wat doet zo’n luchtdichtheidsmeting precies?

Een luchtdichtheidsmeting gaat op zoek naar luchtlekken in een gebouw door kunstmatige winddruk op te bouwen. “Met behulp van ventilatoren stellen we het gebouw bloot aan extreme weersomstandigheden”, vertelt Patrick Brants, zaakvoerder van Metifix. “Denk aan windsnelheden van 80 tot 90 km/u of grote verschillen tussen de buiten- en binnentemperatuur. Het gaat om een uitvergroting, want het zal in ons land zelden -20 °C worden. We creëren over- en onderdruk, waardoor je een energieberekening kan maken.”

Vind het luchtlek

Bij het uitvoeren van de blowerdoortest simuleert een ventilator ingebouwd in een deur, raam of schuifraam de winddruk. De ventilator stelt een gebouw bloot aan drukken van -100 Pa tot +100 Pa. Dat komt overeen met een druk 10 kg/m² op de wanden, het dak en de aansluitingen. Zo toont de meting hoeveel m³ lucht het gebouw verlaat of binnenkomt bij een specifieke druk.

Dubbele energiewinst

Na de bloostelling aan extreme weersomstandigheden kan een lekdetectie met een infraroodcamera meer vertellen over koudebruggen, luchtlekken of vocht. “Daardoor krijg je snel en efficiënt een kwaliteitscontrole van het gebouw en weet je exact hoe luchtdicht het is gebouwd of gerenoveerd”, zegt Patrick Brants. Een gebouw dat goed scoort in een luchtdichtheidsmeting heeft een streepje voor op vlak van ventilatie en duurzaamheid, maar het is ook goed voor de portemonnee van de toekomstige bewoners.

“Een luchtdicht gebouw kan zijn energieprestaties met een derde verbeteren ten opzichte van een gebouw dat niet luchtdicht is”, legt Patrick Brants verder uit. “Je beperkt het warmteverlies en vergroot tegelijk het comfortgevoel. De bewoners voelen geen tocht meer. Dat is niet enkel aangenaam, maar het zorgt er ook voor dat hun comforttemperatuur lager ligt. Ze kunnen de verwarming makkelijk enkele graden lager zetten dan in een gebouw met tocht.”

Is een luchtdichtheidsmeting verplicht?

Voor residentiële nieuwbouw of vernieuwbouw die epeilplichtig is, ben je quasi verplicht een luchtdichtheidsmeting uit te voeren bij bouwaanvragen vanaf 1 januari 2018. Een luchtdichtheidstest zit namelijk vervat in het S-peil (schilpeil) van een residentieel gebouw en zonder luchtdichtheidsmeting is een gunstig S-peil bijna niet haalbaar.

The post Wat gebeurt er bij een luchtdichtheidsmeting? appeared first on Metifix - Measure to treasure.